فروشگاه

توضیحات

بررسی تاثیر برنامه های تلویزیونی بر سبک زندگی دانشجویان دانشگاه آزاد

چکیده
این تحقیق با عنوان بررسی برنامه های تلویزیونی بر سبک زندگی ( دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی ) در رشته علوم ارتباطات اجتماعی و در سه مقطع تحصیلی( دکتری ، کارشناسی ارشد و کارشناسی ) انجام گرفته است ودر کل تعداد (۷۹۲ )دانشجو را در بر گرفته است و از طریق نمونه گیری سهمیه ای ۲۰ درصد این تعدادبه (۱۵۹ )نفر تقلیل یافته اند و قبل از پر کردن پرسشنامه های اصلی ، تعداد ۱۰ پرسشنامه اعتبار و روایی آنها گرفته و عدد ( ۰٫۸۱۱) حاصل شده است، که نشان دهنده میزان اعتبار بالایی می باشد و سپس از طریق نمونه گیری تصادفی ساده پاسخگویان انتخاب شده اند و پاسخگوی سئوالات طراحی شده توسط محقق بوده اند. روش این تحقیق پیمایشی و ابزار اندازه گیری پرسشنامه بوده است و پس از پر شدن پرسشنامه ها جداول توصیفی و استنباطی از طریق نرم افزار SPSS بدست آمده و سپس دربرنامه WORD طراحی نهایی صورت گرفته است و از آزمون آماری کای اسکوئر استفاده شده است.در نهایت می توان بر اساس نتایج حاصله از آزمون فرضیات عنوان نمود که ،تاثیر برنامه های تلویزیونی بر سبک زندگی در پنج بعد( سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی ،مذهبی و روانی ) صورت گرفته است . در بعد اجتماعی مشخص شده است که ، برنامه های تلویزیونی اهمیت خاصی به جامعه مدرن و قشر مرفه داده اند، بطوریکه گویی جامعه سنتی به همراه یکسری آداب رسوم نادیده گرفته شده است و از سوی دیگر قشر متوسط و پایین نیز چندان نمایش داده نمی شوند.دربعد فرهنگی نیز عدم توجه به جایگاه ( سیاسی ، اجتماعی و …) بانوان و همچنین اشتغال بانوان و امر تساوی جنسیتی ملاحظه شده است.و در بعد مذهبی مشخص شده است که این برنامه ها در تحکیم روابط خانواده موثر بوده است.بعد سیاسی در زمینه مشارکت در انتخابات و تظاهرات نتایج قابل توجهی بدست نیامده است و در نهایت بعد روانی مطرح شده است که، شامل مسائلی از قبیل الگو پذیری و حس همدلی مخاطب مطرح شده است که در این تحقیق مشخص شده که برنامه های تلویزیونی تاثیر گذاری خاصی در این زمینه نداشته اند.آنچه در این تحقیق کاملا مشخص شده است این است که بانوان وجوانان دارای قدرت تاثیر پذیری بالایی نسبت به آقایان وقشرتحصیل کرده جامعه دارند .و در نهایت یکسری پیشنهادات به دست اندر کاران برنامه های تلویزیونی و محققین آینده داده شده است.

 

۲۰۰صفحه فایل ورد (Word) فونت ۱۴ منابع دارد+پرسشنامه قیمت ۲۹۰۰۰ تومان

 

پس از پرداخت آنلاین میتوانید فایل کامل این پروژه را دانلود کنید 

انجام پروپوزال مقاله و پایان نامه  در کوتاهترین زمان با موضوعات خاص شما. منتظر تماس شما هستیم

 

فهرست مطالب
عنوان صفحه

چکیده
پیشگفتار

فصل اول : کلیات پژوهش
مقدمه ۲
طرح مساله ۳
اهمیت و ضرورت ۵
اهداف تحقیق ۷
سوالات تحقیق ۸
فرضیات تحقیق ۱۰
تعریف عملیاتی ۱۲
چارچوب نظری ۱۴
مدل تحقیق ۱۶

فصل دوم : ادبیات و پیشینه پژوهش
( بخش اول، نظریه های مربوط به وسایل ارتباط جمعی)
مقدمه ۱۸
تاثیرات وسائل ارتباط جمعی ۲۰
کارکرد های اصلی رسانه ها برای جامعه ۲۳
هفت خوان تاثیر پیام ۲۵
نظریه های کلاسیک رسانه) ۲۶
۱)نظریه های تاثیر قدرتمند رسانه ها ۲۶
۱-۱) نظریه مارپیچ سکوت ۲۶
۲-۱)نظریه تزریقی ۲۷
۳-۱)نظریه وابستگی مخاطبان ۲۸
۴-۱)اثرهای تجربه مصنوعی ۲۹
خصوصیات تلویزیون ۳۰
نگرانیهای خاص تلویزیون ۳۱
تلویزیون به عنوان رویدادی اجتماعی ۳۴
علت تماشای تلویزیون ۳۵
تماشای قسمتهای مختلف یک سریال ۳۵
چه کسانی بینندگان پر و پا قرص هستند ۳۶
اثرهای خشونت تلویزیون ۳۷
۲) مدل تاثیر محدود رسانه ها ۳۹
۱-۲)نظریه کاشت ۴۰
۲-۲)نظریه استحکام ۴۳
۳-۲)نظریه برجسته سازی ۴۴
۴-۲) رهیافت انتظار – فایده ۴۶
۵-۲)منطق موزاییکی ۴۷
۶-۲)نظریه نیازجویی یا استفاده و بهره مندی ۴۸
– کشف مجدد رویکرد استفاده و بهره مندی ۵۲
۷-۲)استفاده هدفمند و غیر هدفمند ۵۴
۸-۲)نظریه مخاطب مرکزی ۶۱
– تلویزیون گسترده ترین رسانه ارتباط جمعی ۶۲
نظریه های انتقادی و فرهنگی ۶۴
۱ )مطالعات فرهنگی ۶۵
۲) مطالعات فرهنگ توده ۶۵
۳)نظریات امپریالیسم فرهنگی ۶۶
۴) دیدگاههای ارتباطی و فرهنگی اندیشمندان مکتب فرانکفورت ۶۷
۱-۴)آدرنو و هورکهایمر ۶۷
۲-۴ )هربرت مارکوزه ۷۰
۳-۴)هابرماس ۷۱
۵)نظریات پست مدرنیسم ۷۲
۱-۵)ژان بودریار ۷۲
۶ )نظریه های تفسیر گرایی ۷۴
۱-۶) نظریه کنش متقابل نماد ۷۴
۲-۶)نظریه ساختار اجتماعی واقعیت ۷۵
( بخش دوم نظریه های مربوط به سبک زندگی)
نظریه های مربوط به سبک زندگی ۷۷
مقدمه ۷۷
تعاریف سبک زندگی ۷۸
ویژگی های سبک زندگی ۷۹
نظریه پردازان سبک زندگی ۸۱
۱)دیوید چینی :سبک زندگی و مصرف فرهنگی ۸۱
۲)میشل سوبل و سبک زندگی ۸۲
۳)پیر بوردیو: نظریه پرداز رسمی سبک زندگی و مصرف فرهنگی ۸۳
۴)نظریه دیوید رایزمن ۸۹
۵)مارکس: طبقات اجتماعی و شیوه زندگی ۹۴
۶) جورج زیمل و فرهنگ مدرن ۹۵
۷) نورشتاین وبلن : ثروت و سبک زندگی ۹۶
۸) مارکس وبر : منزلت اجتماعی و سبک زندگی ۹۸
پست مدرنسیم ۱۰۱
رویکرد ساختار گرایی اثرات رسانه ۱۰۱
-تالکوت پارسونز ۱۰۶
-آنتونی گیدنز ۱۰۷
گیدنز و ساختار یابی و سبک زندگی ۱۱۲
داگلاس هالت : فرا ساختار گرایی و سبک زندگی ۱۱۵
مطالعات سبک زندگی و رسانه ها ۱۱۶
تاثیر آگهی ها و برنامه های تلویزیونی بر روی سبک زندگی کودکان ۱۱۷
نتیجه گیری ۱۲۰
پیشینه تحقیق ۱۲۶

فصل سوم: روش پژوهش
روش تحقیق ۱۳۱
تکنیک جمع آوری اطلاعات ۱۳۲
روش گردآوری اطلاعات و مشخصات پرسشنامه ۱۳۲
جامعه آماری ، حجم نمونه و روش نمونه گیری ۱۳۲
روش استخراج داده ها ۱۳۳

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها
روشهای تجزیه و تحلیل ۱۳۵
آمار توصیفی ۱۳۶
آمار استنباطی ۱۸۹

فصل پنجم: نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات و محدودیت ها
نتیجه گیری ۲۰۸
محدودیت ها ۲۱۵
پیشنهادها ۲۱۶
فهرست منابع ۲۱۷

فهرست جداول
عنوان صفحه

جدول شماره (۱): توزیع فراوانی و درصد سن پاسخگویان ۱۳۶
جدول شماره (۲) توزیع فراوانی ودرصد جنس پاسخگویان ۱۳۷
جدول شماره (۳) توزیع فراوانی ودرصد وضعیت تاهل پاسخگویان ۱۳۸
جدول شماره (۴) توزیع فراوانی و درصد مقطع تحصیلی پاسخگویان ۱۳۹
جدول شماره (۵) توزیع فراوانی ودرصد شغل پاسخگویان ۱۴۰
جدول شماره (۶) توزیع فراوانی و درصد نوع سریال انتخابی پاسخگویان ۱۴۱
جدول شماره (۷) جدول توزیع فراوانی و درصد دلیل تماشای سریال ها ۱۴۲
جدول شماره (۸) توزیع فراوانی و درصد پاسخگویانی که دچار تغییر عقیده شده اند ۱۴۳
جدول شماره (۹) توزیع فراوانی و درصد نوع تغییر عقیده ایجاد شده ۱۴۴
جدول شماره (۱۰) توزیع فراوانی و درصد میزان تغییر عقیده پاسخگویان ۱۴۵
جدول شماره (۱۱) توزیع فراوانی و درصد میزان ترغیب پاسخگویان به خرید کالای خاصی ۱۴۶
جدول شماره (۱۲) توزیع فراوانی و در صد میزان ساده زیستی در سریال ها از نظر پاسخگویان ۱۴۷
جدول شماره (۱۳) توزیع فراوانی و در صد افرادی که از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردارند ، افراد مرفهی هستند ۱۴۸
جدول شماره(۱۴) توزیع فراوانی و در صدافرادی که از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردارند ، افراد قدرتمندی نیز محسوب می شوند ۱۴۹
جدول شماره (۱۵) توزیع فراوانی و درصد سریال ها زندگی طبقاتی را نمایش می دهند ۱۵۰
جدول شماره (۱۶) توزیع فراوانی و در صد قشری که در سریال ها بیشتر نمایش داده می شود ۱۵۱
جدول شماره (۱۷) توزیع فراوانی و در صداشتغال بانوان در سریال ها ۱۵۲
جدول شماره (۱۸) توزیع فراوانی و درصد میزان تغییر نگرش مخاطبان نسبت به جایگاه
( سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی ) بانوان از دید گاه دانشجویان ۱۵۳
جدول شماره (۱۹) توزیع فراوانی و در صد میزان تقسیم کار بین بانوان و آقایان ۱۵۴
جدول شماره (۲۰) توزیع فراوانی و در صد میزان ایجاد حس تقلید در میان مخاطبان ۱۵۵
جدول شماره (۲۱) توزیع فراوانی و در صد میزان ترویج ازدواج ۱۵۶
جدول شماره (۲۲) توزیع فراوانی و در صد میزان بی احترام به بزرگتر ها ۱۵۷
جدول شماره (۲۳) توزیع فراوانی و در صد میزان تاثیر گذاری در حس همدلی ۱۵۸
جدول شماره (۲۴) توزیع فراوانی و در صد تحصیلات بالا و تاثیر گذاری کمتر آن ۱۵۹
جدول شماره(۲۵)توزیع فراوانی و در صدبالا بودن تغییر نگرش جوانتر هانسبت به سایرین ۱۶۰
جدول شماره (۲۶) توزیع فراوانی و درصدتغییر نگرش بین آقایان و بانوان ۱۶۱
جدول شماره (۲۷) توزیع فراوانی و درصد نمایش مشارکت اجتماعی ۱۶۲
جدول شماره (۲۸) توزیع فراوانی و در صد میزان تشویق به مشارکت اجتماعی ۱۶۳
جدول شماره (۲۹) توزیع فراوانی و در صد تاثیر گذاری سریال ها بر مخاطبان در هنگام خرید کالا ۱۶۴
جدول شماره (۳۰) توزیع فراوانی و در صد تکیه بر سنت ۱۶۵
جدول شماره (۳۱) توزیع فراوانی و در صد میزان پرداختن سریال ها به تجملات ۱۶۶
جدول شماره (۳۲) توزیع فراوانی و در صد نمایش اهتمام و احترام به قانون ۱۶۷
جدول شماره (۳۳) توزیع فراوانی و در صد اشتغال بانوان ۱۶۸
جدول شماره (۳۴) توزیع فراوانی و در صد میزان موفقیت سریال ها در ایجاد تغییر نگرش نسبت به جایگاه بانوان از دید گاه دانشجویان ۱۶۹
جدول شماره (۳۵) توزیع فراوانی و در صد میزان مشارکت آقایان در امور منزل ۱۷۰
جدول شماره (۳۶) توزیع فراوانی و در صد ایجاد حس تقلید در مخاطبان ۱۷۱
جدول شماره (۳۷) توزیع فراوانی و در صد میزان اهمیت دادن برنامه سازان به تجلی سازی امر ازدواج در بین جوانان ۱۷۲
جدول شماره (۳۸) توزیع فراوانی و در صدترویج بی احترامی به بزرگتر ها ۱۷۳
جدول شماره (۳۹) توزیع فراوانی و در صد تغییر نگرش بیشتر بانوان نسبت به آقایان ۱۷۴
جدول شماره (۴۰) توزیع فراوانی و در صد موفقیت سریال ها در زمینه تاثیر گذاری در مسائل اعتقادی مخاطبان ۱۷۵
جدول شماره (۴۱) توزیع فراوانی و در صد نمایش جامعه مدرن ۱۷۶
جدول شماره (۴۲) توزیع فراوانی و در صد نمایش نوع خاصی از زندگی ۱۷۷
جدول شماره (۴۳) توزیع فراوانی و در صد میزان تغییر نگرش در احترام به قانون ۱۷۸
جدول شماره (۴۴) توزیع فراوانی و در صد نمایش استقلال بانوان ۱۷۹
جدول شماره (۴۵) توزیع فروانی در صد میزان تغییر نگرش دانشجو نسبت به جایگاه بانوان ۱۸۰
جدول شماره (۴۶) توزیع فراوانی و در صد میزان ایجاد حس تساوی در مخاطبان ۱۸۱
جدول شماره (۴۷) توزیع فراوانی و در صد میزان موفقیت در ترویج امر ازدواج ۱۸۲
جدول شماره (۴۸) توزیع فراوانی و در صد میزان تشویق به مشارکت سیاسی ۱۸۳
جدول شماره (۴۹) توزیع فراوانی و در صد نگرش مخاطبان در زمینه اثر گذاری سریال ها در طراحی منزل ۱۸۴
جدول شماره (۵۰) توزیع فراوانی و در صد میزان تاثیر سریال ها بر طراحی منزل ۱۸۵
جدول شماره (۵۱) توزیع فراوانی و در صد میزان نمایش تساوی جنسیتی ۱۸۶
جدول شماره (۵۲) توزیع فراوانی و در صد میزان نمایش مشارکت سیاسی ۱۸۷
جدول شماره (۵۳) توزیع فراوانی و در صد ترویج فرهنگ کار بانوان ۱۸۸
جداول توصیفی و تحلیلی
فرضیه شماره (۱)به نظر می رسد تماشای برنامه های تلویزیونی مصرف گرایی مخاطبان را تشدید
می کند. ۱۸۹
فرضیه (۲) به نظر می رسد در برنامه های تلویزیونی توجه به جامعه مدرن نسبت به جامعه سنتی بیشتر می باشد ۱۹۰
فرضیه (۳): به نظر می رسد بین نوع برنامه های تلویزیونی و رشد روحیه تجمل گرایی در میان افراد جامعه رابطه معنا داری وجود دارد ۱۹۱
فرضیه (۴) به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی ارزش های اجتماعی 🙁 ثروت مداری)، (قدرت مداری) و ( قانون مداری) را در جامعه ترویج می کنند ۱۹۲
فرضیه (۵) برنامه های تلویزیونی بیشتر قشر مرفه را نمایش می دهند ۱۹۳
فرضیه (۶) به نظر می رسد بین تماشای برنامه های تلویزیونی و تشدید علاقه بانوان به اشتغال خارج از منزل رابطه معنا داری وجود دارد ۱۹۴
فرضیه (۷ ): برنامه های تلویزیونی در تغییر نگرش در زمینه جایگاه( سیاسی ،اجتماعی و فرهنگی) بانوان تاثیر گذار می باشد ۱۹۵
فرضیه(۸) به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی و ایجاد حس برابری جنسیتی رابطه معنا داری وجود دارد ۱۹۶
فرضیه (۹)بین برنامه های تلویزیونی و ایجاد روحیه تقلید و الگو پذیری رابطه معناداری وجود دارد
۱۹۷
فرضیه(۱۰) بین برنامه های تلویزیونی و ترویج امر ازدواج در جوانان رابطه معنا داری وجوددارد
۱۹۸
فرضیه(۱۱)به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی وتحکیم روابط خانواده و احترام به حریم رابطه معنا داری وجود دارد ۱۹۹
فرضیه (۱۲) بین محتوای برنامه های تلویزیونی و ایجاد حس همدلی در مخاطبان رابطه معنا داری وجود دارد ۲۰۰
فرضیه(۱۳)به نظر می رسد با بالا رفتن سطح تحصیلات ، افراد کمتر دچار تغییر نگرش می شوند
۲۰۱
فرضیه (۱۴)برنامه های تلویزیونی در بین جوانان بیشترین تغییر نگرش را ایجاد کرده است ۲۰۲
فرضیه (۱۵) به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی در مورد بانوان بیشتر از آقایان تغییر نگرش در زمینه سبک زندگی ایجاد کرده است ۲۰۳
فرضیه (۱۶)به نظر می رسد تماشای برنامه های تلویزیون مشارکت سیاسی افراد را به دنبال دارد
۲۰۴
فرضیه ( ۱۷) به نظر می رسد برنامه های تلویزیون مخاطبان خودرا به مشارکت اجتماعی تشویق می نماید ۲۰۵
فرضیه(۱۸) به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی در مسائل اعتقادی و مذهبی مخاطبان تاثیر گذار بوده است ۲۰۶

فهرست نمودارها
عنوان صفحه

نمودار شماره (۱): توزیع فراوانی و درصد سن پاسخگویان ۱۳۶
نمودار شماره (۲) توزیع فراوانی ودرصد جنس پاسخگویان ۱۳۷
نمودار شماره (۳) توزیع فراوانی ودرصد وضعیت تاهل پاسخگویان ۱۳۸
نمودار شماره (۴) توزیع فراوانی و درصد مقطع تحصیلی پاسخگویان ۱۳۹
نمودار شماره (۵) توزیع فراوانی ودرصد شغل پاسخگویان ۱۴۰
نمودار شماره (۶) توزیع فراوانی و درصد نوع سریال انتخابی پاسخگویان ۱۴۱
نمودار شماره (۷) جدول توزیع فراوانی و درصد دلیل تماشای سریال ها ۱۴۲
نمودار شماره (۸) توزیع فراوانی و درصد پاسخگویانی که دچار تغییر عقیده شده اند ۱۴۳
نمودار شماره (۹) توزیع فراوانی و درصد نوع تغییر عقیده ایجاد شده ۱۴۴
نمودار شماره (۱۰) توزیع فراوانی و درصد میزان تغییر عقیده پاسخگویان ۱۴۵
نمودار شماره (۱۱) توزیع فراوانی و درصد میزان ترغیب پاسخگویان به خرید کالای خاصی ۱۴۶
نمودار شماره (۱۲) توزیع فراوانی و در صد میزان ساده زیستی در سریال ها از نظر پاسخگویان ۱۴۷
نمودار شماره (۱۳) توزیع فراوانی و در صد افرادی که از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردارند ، افراد مرفهی هستند ۱۴۸
نمودار شماره(۱۴) توزیع فراوانی و در صدافرادی که از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردارند ، افراد قدرتمندی نیز محسوب می شوند ۱۴۹
نمودار شماره (۱۵) توزیع فراوانی و درصد سریال ها زندگی طبقاتی را نمایش می دهند ۱۵۰
نمودار شماره (۱۶) توزیع فراوانی و در صد قشری که در سریال ها بیشتر نمایش داده می شود ۱۵۱
نمودار شماره (۱۷) توزیع فراوانی و در صداشتغال بانوان در سریال ها ۱۵۲
نمودار شماره (۱۸) توزیع فراوانی و درصد میزان تغییر نگرش مخاطبان نسبت به جایگاه
( سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی ) بانوان از دید گاه دانشجویان ۱۵۳
نمودار شماره (۱۹) توزیع فراوانی و در صد میزان تقسیم کار بین بانوان و آقایان ۱۵۴
نمودار شماره (۲۰) توزیع فراوانی و در صد میزان ایجاد حس تقلید در میان مخاطبان ۱۵۵
نمودارشماره (۲۱) توزیع فراوانی و در صد میزان ترویج ازدواج ۱۵۶
نمودار شماره (۲۲) توزیع فراوانی و در صد میزان بی احترام به بزرگتر ها ۱۵۷
نمودار شماره (۲۳) توزیع فراوانی و در صد میزان تاثیر گذاری در حس همدلی ۱۵۸
نمودار شماره (۲۴) توزیع فراوانی و در صد تحصیلات بالا و تاثیر گذاری کمتر آن ۱۵۹
نمودار شماره(۲۵)توزیع فراوانی و در صدبالا بودن تغییر نگرش جوانتر هانسبت به سایرین ۱۶۰
نمودار شماره (۲۶) توزیع فراوانی و درصدتغییر نگرش بین آقایان و بانوان ۱۶۱
نمودار شماره (۲۷) توزیع فراوانی و درصد نمایش مشارکت اجتماعی ۱۶۲
نمودار شماره (۲۸) توزیع فراوانی و در صد میزان تشویق به مشارکت اجتماعی ۱۶۳
نمودار شماره (۲۹) توزیع فراوانی و در صد تاثیر گذاری سریال ها بر مخاطبان در هنگام خرید کالا ۱۶۴
نمودار شماره (۳۰) توزیع فراوانی و در صد تکیه بر سنت ۱۶۵
نمودار شماره (۳۱) توزیع فراوانی و در صد میزان پرداختن سریال ها به تجملات ۱۶۶
نمودار شماره (۳۲) توزیع فراوانی و در صد نمایش اهتمام و احترام به قانون ۱۶۷
نمودار شماره (۳۳) توزیع فراوانی و در صد اشتغال بانوان ۱۶۸
نمودار شماره (۳۴) توزیع فراوانی و در صد میزان موفقیت سریال ها در ایجاد تغییر نگرش نسبت به جایگاه بانوان از دید گاه دانشجویان ۱۶۹
نمودار شماره (۳۵) توزیع فراوانی و در صد میزان مشارکت آقایان در امور منزل ۱۷۰
نمودار شماره (۳۶) توزیع فراوانی و در صد ایجاد حس تقلید در مخاطبان ۱۷۱
نمودار شماره (۳۷) توزیع فراوانی و در صد میزان اهمیت دادن برنامه سازان به تجلی سازی امر ازدواج در بین جوانان ۱۷۲
نمودار شماره (۳۸) توزیع فراوانی و در صدترویج بی احترامی به بزرگتر ها ۱۷۳
نمودار شماره (۳۹) توزیع فراوانی و در صد تغییر نگرش بیشتر بانوان نسبت به آقایان ۱۷۴
نمودار شماره (۴۰) توزیع فراوانی و در صد موفقیت سریال ها در زمینه تاثیر گذاری در مسائل اعتقادی مخاطبان ۱۷۵
نمودار شماره (۴۱) توزیع فراوانی و در صد نمایش جامعه مدرن ۱۷۶
نمودار شماره (۴۲) توزیع فراوانی و در صد نمایش نوع خاصی از زندگی ۱۷۷
نمودار شماره (۴۳) توزیع فراوانی و در صد میزان تغییر نگرش در احترام به قانون ۱۷۸
نمودار شماره (۴۴) توزیع فراوانی و در صد نمایش استقلال بانوان ۱۷۹
نمودار شماره (۴۵) توزیع فروانی در صد میزان تغییر نگرش دانشجو نسبت به جایگاه بانوان ۱۸۰
نمودار شماره (۴۶) توزیع فراوانی و در صد میزان ایجاد حس تساوی در مخاطبان ۱۸۱
نمودارشماره (۴۷) توزیع فراوانی و در صد میزان موفقیت در ترویج امر ازدواج ۱۸۲
نمودار شماره (۴۸) توزیع فراوانی و در صد میزان تشویق به مشارکت سیاسی ۱۸۳
نمودار شماره (۴۹) توزیع فراوانی و در صد نگرش مخاطبان در زمینه اثر گذاری سریال ها در طراحی منزل ۱۸۴
نمودار شماره (۵۰) توزیع فراوانی و در صد میزان تاثیر سریال ها بر طراحی منزل ۱۸۵
نمودار شماره (۵۱) توزیع فراوانی و در صد میزان نمایش تساوی جنسیتی ۱۸۶
نمودار شماره (۵۲) توزیع فراوانی و در صد میزان نمایش مشارکت سیاسی ۱۸۷
نمودار شماره (۵۳) توزیع فراوانی و در صد ترویج فرهنگ کار بانوان ۱۸۸

 

مقدمه
عصر کنونی را بسیاری عصر انقلاب اطلاعات و ارتباطات نامیده اند . ” عصری که در واقع می توان گفت وسایل ارتباط جمعی پیچیده ترین ابزار القای اندیشه ها و کار آمد ترین تسلیحات برای تسخیر آرام جوامع هستند . در چند دهه اخیر با توجه به سرعت سرسام آور پیشرفت و رشد تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات ، هر روزه بر پیچیدگی و کارآمدی این ابزار و وسایل در جهان افزوده می شود . گستردگی و پیچیدگی جامع انسانی در عصر کنونی ، وجود رسانه های جمعی را در صحنه مناسبات اجتماعی انسانه امری اجتناب ناپذیر نموده است . تصویری که از حقیقت در ذهن خود می سازیم ، نمادی از ادراک و برداشت ما از واقعیت محسوس و ملموس زندگی است .”( شاه محمدی ، ۱۳۸۵ :۸ )
اگرچه پیش از این انسانها در ارتباطی رو در رو با یکدیگر بوده اند و رونق و ترویج
روش های زندگی از طریق همین ارتباطات رو در رو و با روندی بسیار کند و ضعیف همراه بوده است . ولیکن با توجه به فن آوری های ( تکنولوژی ) امروزی ، می توان به جرئت بیان نمود که قدرت ما فوق تکنولوژی به جایی رسیده است که جوامع بشری بصورت آن لاین با هم در ارتباط بوده و همین باعث شده است تا سبک ها و روش های زندگی جدیدی در سطح دنیا در حال چرخش و تغییر باشد.

 

 

طرح مسئله
با پیدایش پدیده جهانی شدن و گسترش آن به همه دنیا، رسانه های جمعی بیش از پیش اهمیت زیادی پیدا کرده اند . در اکثر نقاط جهان و در همه کشورها بسیاری از مردم ساعتهای بسیاری را صرف تماشای رسانه های دیداری و شنیداری می کنند .
در گذشته به سبب وجود ارتباطات سنتی روابط چهره به چهره بر روابط اجتماعی غالب بود . افراد در ارتباطات چهره به چهره کسب خبر می نمودند و روند فرهنگ پذیری بیشتر در خانواده و گروه همسالان شکل می گرفت . اما امروزه عواملی چون وسایل ارتباط جمعی در این جوامع عامل مهمی در تاثیر گذاری و فرهنگ پذیری افراد به شمارمی روند.
تلویزیون و ماهواره از جمله رسانه های جمعی هستند که، اکثر مردم از آن ها استفاده می کنند. این نوع رسانه های جمعی توانسته اند بینندگان زیادی را بخود جذب کنند . در نتیجه دامنه موضوعات مورد بحث زیادی را بخود اختصاص داده اند .
از جمله مباحثی که در این زمینه مطرح شده اند این است که ، رسانه های جمعی ( برنامه های تلویزیون ) چه تاثیری بر رفتار افراد جامعه می گذارند؟ و این تاثیر به چه صورتی است؟
گستره طلبی پوشش رسانه ها در آستانه قرن بیست و یکم منزلت خاصی به آن ها بخشیده است . بسیاری از اندیشمندان عصر ما ، وسایل ارتباط جمعی را مدار اندیشه خود می دانند .
مک لوهان معتقد بود که هر کسی این وسایل ارتباطی را در اختیار داشته باشد حتی فرهنگ عام ، را نیز تحت نفوذ دارد و اگر ارشمیدس نقطه اتکایی می خواست تا جهان را دگرگون کند ، من رسانه ها را می خواهم تا جوامع را دگرگون سازم .( ساروخانی ، ۱۳۶۸ : ۲۷)
برلسون و جانوویتس (Berlelson and Janowits) درباره تاثیر رسانه ها می نویسد : ” رسانه ها دارای اثرات وسیع و گوناگونی هستند . این تاثیرات روانی ، سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی هستند که بر عقاید ، ارزش ها ، مهارت ها و سلیقه ها اثر می گذارند . ” ( مرادی ، ۱۳۸۳ : ۲۲۹)
مخاطبان و بینندگان رسانه ها از جمله عوامل اصلی در تحقیق رسانه ها می باشند . امروزه رسانه های همگانی نفوذ قدرت فرهنگی را شتاب و گوناگونی فراوانی داده اند .
قدرت فرهنگی توانایی افراد یا گروهها برای پدید آوردن معانی و ساخت شیوه های زندگی است که برای احساسات ، عواطف و اندیشه های خود و دیگران جذابیت دارد .” این قدرت به چیزی همانند است که گیدنز : ( سیاست زندگی … سیاست گزینش سبک و تصمیم گیری های زندگی می خواند “. ( لال ، ۱۳۷۹ : ۱۰۷ )
گیدنز در این زمینه می نویسد : ” ظهور تلویزیون بر الگوهای زندگی روزانه به شدت تاثیر گذارده است ، زیرا بسیاری از مردم فعالیت های دیگر را پیرامون برنامه های تلویزیونی معینی تنظیم می کنند . ” ( گیدنز ، ۱۳۷۳ : ۴۷۵ )
حال با توجه به جایگاه این ابر رسانه در زندگی مخاطبان بر آن شدیم تا ببینیم که آیا برنامه سازان و تهیه کنندگان در ساخت سریال ها و برنامه های خود تلاشی درتغییر شیوه زندگی مخاطبان خود داشته اند؟ و آیا این تلاش ها مثمر ثمر بوده است یا خیر ؟

اهمیت و ضرورت
به علت ورود وسائل ارتباطی و گسترش ارتباطات بشر هر روز بیش از پیش به اهمیت استفاده آن در زندگی انسان ها افزوده می شود . اطلاعات بیشتر یعنی قدرت بیشتر .
بنابراین افراد برای ادامه حیات نیاز بیشتری به داشتن اطلاعات گسترده تر دارند. رسانه ها مخصوصا تلویزیون از وزنی بالا در حیات فراغت آدمیان برخوردار هستند .( ساروخانی ، ۱۳۷۸ :۱۴۳ )
با مراجعه به آمار و ارقام موجود در مورد تماشای تلویزیون در جهان می توان به این واقعیت پی برد که تلویزیون بیشترین سهم در گذراندن اوقات فراغت افراد دارد .
امروزه در مورد رسانه های همگانی از جمله تلویزیون ، رادیو ، سینما و امثال آن ها مطالعات دقیق و منظمی صورت گرفته است . این مطالعات و تحقیقات گسترده حکایت از اهمیت رسانه های جمعی به عنوان نهاد مهم اجتماعی می کند .” با وجود اینکه کشورهای مختلف از لحاظ فرهنگی و سطح زندگی با هم تفاوت بسیاری دارند ، اما تماشای تلویزیون همه جا گسترش یافته است . ”
( ارنبرگ ، ۱۳۷۸ : ۱۸۰ )
از آن جایگاه فرهنگ جریان یافته و اشکال متفاوت سمبلیک و نمادین ریشه دوانیده و توسعه می یابد. در این رابطه می توان گفت که رسانه ها بر شیوه رفتاری، نحوه سلوک و سلیقه های عمومی در جامعه و بر هنجارها اثر می گذارد .( مهرداد ، ۱۳۷۶ :۹ )
سبک زندگی نیز از جمله مفاهیمی است که در دنیای امروز از آن استفاده می شود . الگوی پوشش ، تغذیه ، ارزش ها و نگرش های افراد به مانند گذشته ( جوامع سنتی ) به کندی تغییر
نمی کند . افراد برای تطبیق با افراد و جوامع دیگر نیازمند تغییرات زیادی در الگوهای مصرف و سبک زندگی خود هستند . عناصر فرهنگی جوامع در حال گسترش به جوامع دیگر باشند. اگر در گذشته قناعت به عنوان ارزش فرهنگی محسوب می شد ، امروزه مصرف کردن یعنی حقیقتی کامل و برای رسیدن به این سطح از زندگی ، راهی جز مصرف کردن وجود ندارد ، به عنوان مثال، دیگر خرید به مد مسلط زندگی عمومی معاصر تبدیل شده است . ( سعیدی ، ۱۳۸۴ :۵۴)
فرهنگ مصرفی باعث می شود تا فرد از طریق خوردن ، نوشیدن ، پوشیدن ، نحوه گذراندن اوقات فراغت یا به عبارتی شیوه زندگی هویت یابد . مصرف باعث شده تا فرآیندهای شکل گیری هویت نیز به گونه ای دیگر سامان یابد .
در حالی که امروزه دین هایی مانند اسلام ، مسیحیت و … هنوز جایگاه خود را دارند ، کشورهای غیر غربی مانند ایران از افزایش میل به مصرف تاثیر می پذیرند . هم چنان گروههای بیشتر و بیشتری امیالشان بر انگیخته شده ، شکل یافته و از طریق وسائل ارتباط جمعی و تبلیغات مدرن بیان می شود . این مصرف گرایی مدرن مستلزم آگهی ها ، تصاویر ، روزنامه ها و مهمتر تصاویر تلویزیون بوده و تا حدی از طریق تصویر عمل می کند .
تماشای برنامه های تلویزیون بی معنا نبوده بلکه تماشای کنش های مشتری مدار در زندگی معنوی و مادی میلیون ها مردم از اهمیت بالایی برخوردار است . ( باکاک،۱۳۸۱ :۴۴)
تلویزیون به عنوان دانشگاه فرهنگ سازی شناخته شده است. بنابراین در جامعه ما مثل سایر جوامع الگو سازی می کند و در چند سال اخیر دیده می شود که سریال ها، به گونه ای به سوی نوع خاصی از زندگی حرکت می کنند ، به عبارتی در سریال ها از سبک طراحی صحنه ، نوع پوشش بازیگران تا برخورد بین بازیگران ، مخاطب را با نوعی دیگر از زندگی آشنا می سازد که شاید برای وی قابل توجه باشد و حتی خواهان آن باشد که با آنچه مشاهده کرده است ، هماهنگی کند .
بنابراین در این تحقیق به این گونه مسائل پرداخته خواهد شد.

اهداف تحقیق
هدف اصلی و کلی تحقیق حاضر مطالعه و بررسی تاثیر گذاری برنامه های تلویزیون بر سبک زندگی دانشجویان می باشد .
اهداف جزئی که از هدف کلی و اصلی نشات گرفته اند عبارتند از :
۱) تیپولوژی (سن ، جنس وتحصیلات ) مخاطبان و رابطه آن ها با گرایش به سبک زندگی
۲) تشریح نظریاتی که در حوزه ارتباطات و جامعه شناسی با تکیه بر اثرات رسانه های جمعی و سبک زندگی ارئه شده اند .
۳) میزان تاثیر و تشدید کنندگی برنامه های تلویزیون در انتخاب سبک زندگی
۴)این تاثیرات در کدام بخش از زندگی افراد جامعه بیشتر نمایان می شود ( اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و…)
۵) جایگاه برنامه های تلویزیون در سبک زندگی مخاطبان چیست . آیا فقط جنبه سرگرم کننده و فراغتی برای مخاطب دارد یا خیر ؟
۶ ) آیا مخاطبان از این تاثیرات آگاه می شوند ؟وآیا از این تاثیرات رضایت مند می باشند
۷) با توجه به چارچوب نظری این پژوهش ( نظریه استفاده و بهره مندی و کاشت) در نهایت مخاطب در برابر برنامه های تلویزیونی فعال و پویاست و یا بالعکس منفعل و غیر پویاست؟

 

سئوالات تحقیق
۱)آیا برنامه های تلویزیونی ، الگو های مصرف گرایی را نمایش می دهند؟ و مخاطبان خود را به سوی مصرف مداری سوق می دهند ؟
۲) آیا در برنامه های تلویزیونی، جامعه مدرن مورد توجه قرار می گیرد ؟ یا جامعه سنتی؟
۳) آیا برنامه های تلویزیونی باعث رشد روحیه تجمل گرایی در میان مخاطبان خود شده است ؟
۴) آیا برنامه های تلویزیونی می تواند بر ارزش های اجتماعی چون : ( ثروت مداری ) ،
( قدرت مداری )و ( قانون مداری) تاثیر گذارباشد؟
۵) آیا در برنامه های تلویزیونی بیشتر قشر مرفه جامعه نمایش داده می شود ؟ یا قشرمتوسط و فقیر؟
۶) آیا بین محتوای برنامه های تلویزیونی و تشدید علاقه بانوان به اشتغال رابطه معنا داری وجود دارد ؟
۷)آیا برنامه های تلویزیونی باعث تغییر نگرش نسبت به جایگاه ( سیاسی ،اجتماعی ، فرهنگی) بانوان شده است ؟
۸)آیا برنامه های تلویزیونی مسئله تساوی جنسیتی را مطرح می نمایند ؟
۹) آیا برنامه های تلویزیونی در مخاطبان خود باعث ایجاد روحیه تقلید و الگو برداری شده است؟
۱۰ )آیا برنامه های تلویزیونی در زمینه امر ازدواج جوانان تاکید دارد ؟
۱۱)آیا برنامه های تلویزیونی در رابطه افراد خانواده تاثیرگذار بوده است ؟
۱۲)آیا برنامه های تلویزیونی در مخاطبان خود حس همدلی ایجاد می نماید ؟
۱۳) آیا با بالا رفتن سطح تحصیلات، افراد کمتر با دیدن برنامه های تلویزیونی دچار تغییر نگرش می شوند ؟
۱۴) آیا برنامه های تلویزیونی در جوانان بیشتر تاثیر گذار می باشد ؟( آیا تغییر نگرش افراد به سن آنها مرتبط است به عبارت دیگر جوانان بیشتر دچار تغییر نگرش می شوند)؟
۱۵)آیا برنامه های تلویزیونی در ایجاد تغییر نگرش بانوان بیشتر از آقایان موثر می باشد ؟
۱۶)آیا تماشای برنامه های تلویزیون در مشارکت سیاسی ( شرکت در انتخابات ) افراد نقش به سزایی دارد ؟
۱۷)آیا تماشای برنامه های تلویزیون باعث حضور مخاطبان در مشارکتهای اجتماعی می شود ؟
۱۸) آیا سازندگان برنامه های تلویزیونی در ساخت سریال های خود تاثیر گذاری بر مسائل مذهبی و اعتقادی مخاطبان خود را مد نظر قرار می دهند ؟

فرضیات تحقیق :
۱)به نظر می رسد تماشای برنامه های تلویزیونی باعث تشدید مصرف گرایی در مخاطبان می شود.
۲)به نظر می رسد در برنامه های تلویزیونی توجه به جامعه مدرن نسبت به جامعه سنتی بیشتر می باشد.
۳) به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی و رشد روحیه تجمل گرایی درمیان افراد جامعه رابطه معنا داری وجود دارد.
۴) به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی ارزش های اجتماعی 🙁 ثروت مداری) ، (قدرت مداری ) و ( قانون مداری) را در جامعه ترویج می کنند.
۵) برنامه های تلویزیونی بیشتر قشر مرفه را نمایش می دهند.
۶)به نظر می رسد بین تماشای برنامه های تلویزیونی و تشدید علاقه بانوان به اشتغال خارج از منزل رابطه معنا داری وجود دارد.
۷)به نظر می رسد که برنامه های تلویزیونی در تغییر نگرش در زمینه جایگاه( سیاسی ،اجتماعی ، فرهنگی) بانوان تاثیر گذار بوده است .
۸) به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی و ایجاد حس برابری جنسیتی رابطه معنا داری وجود دارد .
۹) به نظر می رسد بین تماشای برنامه های تلویزیونی وایجاد روحیه تقلید و الگو پذیری مخاطبان رابطه معنا داری وجود دارد .
۱۰) به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی و توجه به امر ازدواج در جوانان رابطه معنا داری وجود دارد ..
۱۱) به نظر می رسد بین برنامه های تلویزیونی و تحکیم روابط افراد خانواده و احترام به حریم خانواده رابطه معنا داری وجود دارد .
۱۲) به نظر می رسد بین محتوای برنامه های تلویزیونی و ایجاد حس همدلی در مخاطبان رابطه معنا داری وجود دارد
۱۳) به نظر می رسد با بالا رفتن سطح تحصیلات، افراد کمتر با دیدن برنامه های تلویزیونی دچار تغییر نگرش می شوند .
۱۴)برنامه های تلویزیونی در بین جوانان بیشتر تغییر نگرش را ایجاد گرده است .
۱۵)به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی بیشترین تغییر نگرش در زمینه سبک زندگی خود را در بانوان ایجاد کرده است تا آقایان .
۱۶)به نظر می رسد تماشای برنامه های تلویزیون مشارکت سیاسی( شرکت در انتخابات و تظاهرات) افراد را به دنبال دارد .
۱۷) به نظر می رسد برنامه های تلویزیون مخاطبان خودرا به مشارکت اجتماعی تشویق می نماید.
۱۸) به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی در مسائل اعتقادی و مذهبی مخاطبان خود تاثیر گذار بوده است .

تعریف عملیاتی و مفاهیم
برنامه های تلویزیونی:برنامه های تلویزیونی بسیار گسترده و متنوع می باشند و از بخش های زیادی تشکیل شده اند ، ولی دراین پژوهش هدف از برنامه های تلویزیونی (سریال های تلویزیونی ) می باشد که می توان نتیجه آن را به کل برنامه های تلویزیونی تعمیم داد و باید اضافه نمود که ، در این تحقیق سریال خاصی مد نظر نبوده است.
سبک زندگی: سبک های زندگی مجموعه ای از طرز تلقی ها ، ارزش ها، شیوه های رفتار، حالت ها و سلیقه ها در هر چیزی از موسیقی گرفته تا هنر و تلویزیون و سبک دادن به دکوراسیون منزل ، پوشش شخصی، رفتار های اجتماعی و…. را در بر میگیرد.سبک زندگی اجزای رفتارهای شخصی نیستند لذا غیرمعمول نیستند. اما بیشتر مردم معتقدند که آزادانه باید سبک زندگی شان را انتخاب کنند.
مصرف گرایی: علاقه شدید به خرید و مصرف کالا های تبلیغ شده در رسانه های جمعی جامعه سنتی : در فرهنگ فارسی معین در معنای واژه سنت چند معنی لغوی آورده شده است که عبارتند از: راه، روش، سیرت، طریقه و عادت. اما آنچه در حوزه جامعه شناختی و تاریخی از مفهوم سنت به ذهن متبادر می‌شود چیزی فراتر از این همه است و شاید در محدودترین بیان لغوی بتوان ترکیب “راه و روش عادت شده” را به‌کار برد. در فرهنگ انگلیسی‌آکسفورد نیز واژه سنت “tradition” عبارت است از: مجموعه‌تولیدات گذشته در زمینه‌‌های نظرات “opinions” ، اعتقادات “beliefs” و عادات “customs”. بنابراین تعاریف و با توجه به آرای نظریه‌پردازان می‌توان سنت را عبارت از مجموعه اعتقادات، باورها، نظرات و رفتارهای تکرارپذیر دانست که در بستر زمان ایجاد می‌شود و به‌عنوان ارزش‌های اجتماعی و ملی مورد حمایت و اهتمام مردم و نیز پاسداری اجبار اجتماعی قرار می‌گیرد.
در یک نگرش کلی می‌توان مجموعه آداب و رسوم قدیمی و کهن ـ که البته در زبان مدرن کهنه خوانده می‌شوند ـ قومی و ملی را در گستره سنت تعریف کرد .
جامعه مدرن: آنچه در سنت و روش های پیشین وجود ندارد و با پیشرفت تکنولوژی ، پیشرفت می کندو توجه بیشتری به استفاده از امکانات پیشرفته دارد .
تجمل گرایی:رواج زندگی اشراف مآبانه در میان افراد جامعه و نمایش ثروت بی حد ، زندگی مجلل و مرفه با امکانات کامل و لوازم لوکس .. در واقع می توان در یک جمله گفت، تجمل گرایی نقطه مقابل ساده زیستی می باشد. امروزه در بیشتر سریال ها این گونه موارد زیاد به چشم می خورد .
ثروت مداری: توجه خاص به ثروت و ثروت اندوزی
قدرت مداری: توجه به افرادیکه دارای قدرت و مقام اجتماعی بالایی هستند
قانون مداری: احترام به قانون و رعایت قوانین از جمله قوانین راهنمایی و رانندگی و حقوق شهروندان
برابری جنسیتی: برابری حقوق بین بانوان و آقایان ( هر دو جنسیت از نظر دیدگاه اجتماعی برابر باشند )
الگوپذیری= همانند سازی = تقلید از از رفتار و حرکات شخصیت مورد پسند ، یعنی زمانی که مخاطب از برنامه های تلویزیون استفاده می نماید ، آیا به شخصیت های بازیگر آن توجه دارد ؟ و آیا این توجه باعث می شود که فرداز این بازیگر الگو برداری نموده و در خود همانند سازی ایجاد کند ؟
حس همدلی: سهیم دانستن خود در مشکلات و مصائب هموطنان و تلاش برای حل آن
مشارکت سیاسی: یعنی مردم در مسائل سیاسی شرکت نموده و در نظرشان رخدادهای سیاسی مهم باشد ( یکی از مشارکت های سیاسی شرکت در انتخابات و تظاهرات می باشد)
مشارکت اجتماعی: شرکت کردن در مسائلی اجتماعی چون : جشن عاطفه ها ، اهدای خون و..

چارچوب نظری:
نظریه نیازجویی یا استفاده و بهره مندی:
رویکرد استفاده و رضایتمندی بر این اصل استوار است که” پیام یک رسانه فعال” است و برای رسیدن به تعریفی عینی از فعال بودن، محققان هوادار این رویکرد به ابعاد گوناگون آن پرداخته اند . شواهد تجربی نشان می دهند که مخاطبان فعالانه محتوای رسانه ها را پردازش می کنند و این پردازش تحت تاثیر انگیزه های فرد است . علاوه بر این ، می توان فرض کرد که دیگر عوامل چون ، نگرش ها ، هنجارها و روابط خانوادگی و اجتماعی فرد ممکن است بر چگونگی پردازش محتوای رسانه ها اثر بگذارد .
گروهی دیگر پردازش را تنها به برخی ابعاد فعال بودن مخاطب ( انتخابی بودن و درگیر شدن) نسبت می دهند . بر مبنای رویکرد ( استفاده و رضامندی ) مخاطب مصرف کننده فعال رسانه است . در این رویکرد مخاطب از آن رو فعال است که به دنبال رضامندی است و باور دارد که انتخاب رسانه بر رضامندی حاصل و رفتار رسانه ای اثر میگذارد.
گروهی از محققان هوادار این رویکرد به ابعاد مختلف فعال بودن مخاطب پرداخته اند و این ابعاد را درابعاد زمانی گوناگون ( قبل و در حین و بعد از استفاده از رسانه ) بررسی کرده اند .
رویکرد استفاده و رضامندی از رسانه منحصرا رفتار گرا نیست ، چون تاکید اصلی اش بر ریشه های اجتماعی رضایت از رسانه و کارکرد های وسیع اجتماعی آن هاست ، مثل : در جهت تسهیل تماس و تعامل اجتماعی یا تقلیل تنش و اضطراب.رویکرد استفاده و رضامندی ریشه اش را باید در پژوهش ها مربوط به تبیین جذابیت زیاد انواع خاص از محتواهای رسانه جست وجو نمود .
سوال اساس رویکرد فوق چنین است : چرا مردم از رسانه ها استفاده می کنند و آن ها برای چه منظوری بکار می برند ؟

جامعه شناس کارکردگرانه رسانه ها را برآورنده نیازها گوناگون جامعه می دانند – نیازهایی نظیر همبستگی ، استمرار فرهنگی ، کنترل اجتماعی، نیاز به گردش وسیع ودسترسی به همه انواع اطلاعات عمومی.فرضیه مذکور خود مبتنی بر این پیش فرض است که ، افراد همه رسانه ها را برای مقاصدی متناظر به کار می برند
استفاده هدفمند و غیر هدفمند:
رویکرد استفاده و رضامندی بر این فرض استوار است که ،مخاطب رسانه فعال است . محققان بسیاری رابطه استفاده او از رسانه را صرفا هدفمند پنداشته اند وگروهی مخاطب را کاملا فعال دانسته . گروهی دیگر از محققان ارتباط جمعی ، اصولا منکر فعال بودن مخاطب بوده اند . گروه دیگر نیز بر این باورند که ، استفاده از رسانه و محتوای آن ممکن است هم هدفمند باشد و هم غیر هدفمند .
کاتز از اولین کسانی بود که حکم بر فعال بودن مخاطب داد .” او می گوید : باید بیشتر به آنچه مردم با رسانه می کنند، توجه کرد تا آنچه رسانه با مردم می کند. پس او مصرف کننده رسانه است ؛ انتخاب کننده ای فعال و هدفمند شناخته شده است .
کیپاکس و موری نیز به این نتیجه رسیدند که بیننده رفتاری مبتنی بر هدف و تا حدودی انتخاب کننده دارد و برنامه های تلویزیونی را بر مبنای نیازهایش انتخاب می کند . گروهی دیگر از محققان بر این باورند که به ندرت اتفاق می افتدمردم بدون فکر پای تلویزیون بنشینند و هر آنچه را که تلویزیون پخش می کند تماشا کنند ، بلکه نوعی انتخاب در رفتار تماشا مشاهده می شود .
نظریه کاشت(جرج گربنر ):
رسانه ها بر افکار و رفتار استفاده کنندکان خود تاثیر می گذارندو به دنبال اثبات وجود تفاوت بین مخاطبان کم مصرف و پر مصرف خود می باشند . رسانه ها می توانند تقویت کننده فرضیه تاثیر رسانه ها باشند.این نظریه فرض می کند که ،تلویزیون آثار بلند مدت در نگرش مخاطبان دارد که به صورت غیر مستقیم ، تدریجی و کوچک اما؛ تراکمی و رو به افزایش است .

 

{مدل تحقیق}
رسانه

تلویزیون

سبک زندگی
سیاسی { مشارکت سیاسی (شرکت در انتخابات وتظاهرات مردمی}
(نظریه هدفمند و غیر هدفمند)
{ ۱ مشارکت اجتماعی ۵)قانون مداری
اجتماعی ۲) مصرف گرایی ۶)قدرت مداری
(نظریه هدفمند و غیر هدفمند) ۳) تجمل گرایی ۷)ثروت مداری
۴)جامعه مدرن ۸)قشر مرفه جامعه}

روانی ۱ ) همدلی ۲) الگو پذیری و تقلید
( نظریه استفاده و رضامندی)

فرهنگی { ۱) جایگاه بانوان ۲) برابری جنسیتی
(نظریه کاشت) ۳)اشتغال بانوان}
اعتقادی – مذهبی { ۱) تحکیم روابط خانواده ۲)ترویج امر ازدواج
(نظریه کاشت)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:
در مورد تاثیر وسایل ارتباطی بر پیام و تمامی فرآیند ارتباط و هم چنین جامعه و محیط پیرامونشان،عقاید بسیاری وجود دارد . برخی از خنثی بودن و صرفا حامل بودن این وسایل یاد می کنند و اینکه این وسایل تاثیر چندانی بر مخاطبین خود ندارد .” برخی دیگر عقیده دارند که وسایل ارتباط جمعی دارای چنان قدرتی هستند که می توانند نسلی تازه را برای اولین بار در تاریخ انسان پدید آوردند و جامعه جدید از این وسایل چنان تاثیری شگرف برمیگیرند که ماهیتش تابعی از آن می شود . این امر بیانگر نوعی فن سالاری است که براساس آن ابزار ساخته شده توسط انسان تعیین کننده ارزش های هستی اجتماعی است و یا این امر موجب پیدایش قشر جدیدی از انسان ها می شود که با شناخت خاصی که از این وسایل دارند بصورت قدرتهای تازه تجلی می کنند و تعادل موجود در هرم قدرت را بهم می زنند و نتیجه آن نوعی از خود بیگانگی و تهی شدن انسان است.” (ساروخانی ، ۱۳۷۸ :۶-۸۳ و ۸-۲۷ )
اولین نظریه پردازان نظریه ارتباطات بر تاثیرات قوی و بی قید و شرط رسانه ها بر مخاطب تاکید داشتند .
“همانگونه که بلومر معتقد بود که مخاطبان به مثابه توده هایی هستند که از رسانه ها بصورت منفعلانه تاثیر می پذیرند. در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ یک چرخش مهم در تاریخ نظریه های ارتباطات جمعی بوجود آمد .” ( Delia 1987 : 34 )
در این دوره محققان مفهوم اتم وار مخاطبان رسانه های جمعی را به منازعه کشیدند . پژوهش ها در این دوره کشف مجدد گروه ها را اعلان داشتند و شواهدی ارائه کردند که گروههای اجتماعی حتی در شرایط ظاهرا نا مناسب شهر های صنعتی بزرگ هم نابود نشده اند .
در این تحقیق ها مخاطبان واقعی شبکه های متنوع و متداخل از روابط اجتماعی ( مبتنی بر منافع و مکان زندگی مشترک ) محسوب میشوند و رسانه های جمعی نیز به شیوه های مختلف در این شبکه ها ادغام می گردیدند.
در پژوهش های فوق ویژگی اشتراکی و اجتماعی گروه مخاطبان بازسازی و حتی تبدیل به مفهوم غالب شد .”
هربرت بلومر و رایت میلز از جمله کسانی هستند که معتقد بودند ،وجود وسایل ارتباط جمعی به تضعیف قالب های اجتماعی سنتی و از میان رفتن وابستگی های افراد به گروههای اجتماعی می شوند و ترکیب جامعه را بهم می زنند و آن را به یک توده تبدیل می کند .”( معتمد نژاد، ۱۳۷۱ : ۱۸ )
در مقابل برخی نظریه ها بویژه از اواخر دهه ۴۰تا ۶۰ به محدود بودن تاثیر رسانه ها معتقد بودند .
“از دهه ۱۹۵۰ به بعد پژوهش های مربوط به تاثیرات رسانه ها نیز مجبور به پذیرفتن این حقیقت را پذیرفتند که افکار و گرایشها مردم بیش تر تحت تاثیر محیط اجتماعی آن هاست تا جاذبه های اقناع گر رسانه های جمعی.” ( مک کوایل، ۱۳۸۲: ۱۳ )
“کلاپر با انجام بیش از یک دهه تحقیقات تجربی این نظر را با قاطعیت اعلام کرد که ، ارتباطات جمعی به عنوان عامل ضروری در تاثیر مخاطبان عمل نمی کند و مردم تمایل به فهم و یادآوری انتخابی ارتباطات دارند و به جای آنکه عقاید و رفتار آنها از سوی رسانه ها دستکاری میشود ، خود به دستکاری رسانه ها می پردازند.
این امر از سوی محققان تجربی هم چون کاتز و لازارسفلد تاکید شده است که میانجیگری اجتماعی پیام های رسانه ها یک فراگرد عمودی نیست.”
از جنگ جهانی دوم به این طرف تحقیقات تجربی وسیع درباره تاثیر رسانه های همگانی با نگرش های افراد از سوی دانشمندانی هم چون لازاراسفلد ، برلسون و گودت انجام گرفت باعث شده است تا نسبت به گذشته از اعتقاد به قدرت تبلیغات کاسته شود .
مطالعات فراوان در این باره ثابت میکند که پیام های منتشر شده به وسیله مطبوعات ، سینما ، رادیو و تلویزیون در خارج از محیط اجتماعی خاص افراد به آنها عرضه نمی شود و آثار این پیام ها با توجه به نوع گروهی که فرد در جامعه به آن بستگی دارد ، متفاوت می باشد .
بدین ترتیب برای درک بیشتر آثار وسایل ارتباطی ، باید وضع افراد استفاده کننده از این وسایل را در داخل محیط خانوادگی و گروه حرفه ای آنان مورد مطالعه قرار داد و به بررسی آن به عنوان یک توده نا متمایز اکتفا نکرد.
از سویی وسایل ارتباطی تحت تاثیر تغییرات اجتماعی و اقتصادی محیط زندگی انسان ، همیشه در حال دگرگونی هستند و به همین آثار وسایل ارتباطی را می توان از یک طرف حاصل تحولات فنی و سازمانی و از سوی دیگر نتیجه تمایلات جدیدی که با آن تغیر کرده است .
در نظریه های جدید رسانه ها از حالت سنتی به سمت مدرن شدن در حرکت هستند، در این حرکت نوع رابطه از حالت یکسویه بصورت دو سویه درآمده است .
“بنابراین با وجود آنکه ارتباط جمعی به یک نهاد خاص تبدیل شده است و وسایل مادی و نیروی انسانی خصوص به خود را در اختیار دارد و در گسترش آگاهی و فرهنگ جوامع نقش حساس بدست آورده است ،در عین حال از یک خود مختاری نسبی بر خوردار می باشد. زیرا ارتباط جمعی جزئی از یک مجموعه است که در آن عناصر مختلفی نظر آموزشی ، شکل و سطح توسعه اقتصادی و اوضاع و احوال فرهنگی ، هر یک به دیگری وابستگی دارد .
به همین جهت توسعه و پیشرفت آن نیز به عوامل خاصی چون آموزش عمومی و آزادی سیاسی ، گسترش صنعتی و ثروت اقتصادی وابسته است . محتوای پیام های ارتباطات جمعی به همان نسبت که به ایجاد شرایط خاص محیط فرهنگی کمک می کند ، خود منعکس کننده این شرایط به شمار می رود .”
( معتمد نژاد ،۱۳۷۱ : ۳- ۱۴۲ و ۵ – ۱۸۴)
در اینجا ابتدا تاثیرات و کارکرد ها وسایل ارتباط جمعی را بیان می کنیم وسپس به تشریح نظریات مطروحه در زمینه رسانه ها می پردازیم:
تاثیرات وسایل ارتباط جمعی :
“اگر دست اندر کاران وسایل ارتباط جمعی قصد دارند پیام هایشان تاثیرات مطلوبی بر مخاطبین بگذارد باید نکات زیر را توجه کنند :
۱) پیام باید به نحوی تنظیم و ارائه شود که توجه پیامگیر را بخود جلب کند : در وهله اول پیام باید به دست پیامگیر برسد و در وهله دوم باید به نحوی باشد که کنجکاوی و توجه او را جلب کند ، قطعا پیامی توجه پیامگیر را جلب خواهد کرد که با نیازها و علایق او تناسب داشته باشد . در این صورت او تنها پیام هایی را انتخاب خواهد کرد که به آن ها علاقه مندتراست .
۲) پیام باید از نشانه هایی استفاده کند که با تجربه های مشترک پیام رسان و پیامگیر مرتبط باشد تا بتواند معنی را برساند ؛ همانطور که تجربه های ما بیشتر می شود ، ما آن ها را طبقه بندی و با تجربه های دیگر و با نیازهای خود مرتبط می کنیم . با بزرگتر شدن ، این طبقه بندی مستحکم شده و غیر قابل انعطاف می شود . در نتیجه پیام هایی که با تجربیات و انتظارات ما تناسب و هماهنگی نداشته باشد ، رد خواهیم کرد . برای رفع این مشکل باید با مخاطب با زبان خود او سخن گفت و طبقه بندی ذهنی او را بخصوص اگر بسیار ریشه دار باشد ، نادیده نگرفت .
زیرا آنچه بطور عمیق و ریشه دار در فکر و جان مخاطب رخنه یافته است به راحتی قابل تغییر نیست و نادیده گرفتن اعتقادات و تجربیات ، نه تنها تعبیری را به دنبال نخواهد داشت ؛ بلکه موجبات مقاومت هر چه بیشتر او را در برابر پیام ها ، سبب خواهد شد .
۳) پیام باید نیاز های شخص گیرنده را بر می انگیزد . دو راهی برای ارضاء آن نشان دهد ، برای اینکه پیام موثر باید با یکی از نیازهای شخصیتی ما مرتبط باشد . مثل: امنیت ، موقعیت ، تعلق ، فهم ، رهایی از قید ، بحث ، کنجکاوی و غیره .
پیام باید در مخا طب کششی ایجاد کند و سپس راه ارضاء آن را نیز نشان دهد . صرفا توصیه به خرید یک کالا یا انجا بعضی از کارها کافی نیست ، در واقع افراد توصیه هایی را می پذیرند که بتوانند آن را آسانتر و بی خطر تر به هدف برسانند .
۴) پیام باید راه برای ارضاء نیاز توصیه کند که با وضعیت گروهی پیامگیر تناسب داشته باشد .
از آنجاکه انسان ها در گروه زندگی می کنند ، اکثر ارزش ها و معیارهای خود را از گروه فرا
می گیرند . اکثر ارتباطات در گروه انجام می گیرد و اولین کسی که باید پیام را تایید کند گروه است . بنابراین موافقت گروه در انتخابات پاسخ های افراد بسیار موثر است .
در این زمینه می توانیم به نظریه تکمله پل لازارسفلد اشاره کنیم. منظور این نظریه آن است که انتقال یک پیام به خودی خود موجب تغییر نمی شود ، بلکه مباحات پیرامون آن می تواند نقش بسیار موثری را در پذیرش پیام ایفاء کند .
بنابراین باید گفت ، اگر پیام از جانب محیط تقویت و تکمیل نشود در ذهن مردم جای نمی گیرد . پس دو عامل ۱) ساختارهای محیط ۲) مردم در پذیرش پیام حائز اهمیت هستند . اگر پیام با دیوار ساختاری جامعه برخورد پیدا کند ، بنابراین پیام موثر نمی یابد بلکه ساخت اجتماعی غالب می شود . البته ممکن است پیام برای مدت کوتاه نوعی هیجان ایجاد کند ولی تاثیر آن بزودی نابود می شود .
هم چنین بحث و گفتگوهای میان مردم در مورد یک پیام و ارتباطات چهره به چهره می تواند موجبات تقویت پیام را فراهم کند و در نتیجه آن را استحکام بخشد . “
با توجه به نکاتی که بدان اشاره شد می توان گفت که ، پیام زمانی بیشتر اثر دارد که با چارچوب های ادراکی ، باورها ، نگرش ها و ارزش های گیرنده پیام تناسب داشته باشد و یا اینکه حد اقل در ابتدا با این الگو ها متناسب باشد و سپس در جهت شکل گیری مجدد و تغییر آن آرام آرام گام بر می دارد .
به این عمل همانطور که لازارسفلد به آن اشاره کرده است” جهت دادن ” می گویند . لازارسفلد اشاره می کند که پیام های نوعا الگوهای رفتاری و نگرشهایی را که از قبل وجود داشته اشت ، جهت دهی می کند و به ندرت به دنبال ایجاد نگرشها و یا الگوهای رفتاری جدید می باشد . پس باید یک نوع نگرش در افراد وجود داشته باشد و بعد کم کم این نگرش را در مسیر های خاص جهت دهی کرد . پس در جهت دادن پیام رسان مجرایی را برای جهت دادن انگیزه های پیامگیر ایجاد می کند . به قول دست اندرکاران تبلیغ : ( پیام رسان بایداز جایی آغاز کند که مخاطب قرار گرفته است )
در واقع دلیل این امر آن است که الگو های رفتاری ، طرز تلقی ها ، باورها ، عادات ، انگیزه ها و ارزش ها بسیار آهسته ولی بطور دائمی تغیر می یابند .
بنابراین بهترین شیوه برای تغییر نگرش ها و باورها آن است که الگوی رفتاری موجود در افراد را در نظر گرفته تا پیام ما مورد پذیرش پیامگیر واقع شود و بعد به تدریج آن را در جهت مناسب دگرگون سازیم . ( علی اسدی ، ۱۳۷۱ : ۱۰۸-۱۱۰ )
کارکرد های اصلی رسانه ها برای جامعه :
کارکرد های رسانه ها به صورت فعالیت هایی متجلی می شوند که از آنها تحت عنوان ( پیوند دهنده ، هدایت کننده ، تعبیر کننده و نظایر آن ها ) یاد می شود . کوشش های زیادی به منظور سیستماتیک کردن کارکردهای اساسی رسانه ها در گذشته به عمل آمده است که با کار “هارولد لاسول ” آغاز می شود .” وی عمده ترین کارکردهای ارتباط را بدین شکل خلاصه نمود : نظارت بر محیط ، مربوط کردن بخش های مختلف جامعه به یکدیگر در جهت عکس العمل به محیط ، انتقال میراث فرهنگی .
این سه کارکرد به ترتیب موضوعات زیر را در بر دارد :
۱) عنصر اطلاعات ، ارائه مطلب و تفسیر به منظور درک قطعات پراکنده اطلاعات و ارتباط دادن آنها با یکدیگر
۲) شکل دادن به وفاق
۳) بیان ارزش ها و نمادهای فرهنگی که برای تداوم و هویت جامعه ، اساسی به شمار
می روند .
رایت در سال ۱۹۶۰ به کارکرد ( سرگرمی ) به عنوان چهارمین کارکرد اساسی رسانه ها اشاره نمود . از نظر رایت ، کارکرد سرگرمی ، نیاز محیط را به تشویق ، تمدد اعصاب ، تخفیف اضطراب و نظایر آن ها را بر طرف ساخته و با تطبیق بیشتر افراد با شرایط واقعی زندگی مانع از فروپاشی جامعه می شود .”
مک کوایل نیز در نوشته های خود کارکرد دیگری را تحت عنوان ( بسیج اجتماعی ) به مجموعه کارکردها افزوده است . از نظر وی از رسانه ها انتظار می رود که پیش برنده منافع ملی و پیشتاز ارزش های کلیدی و الگوهای رفتاری در جامعه باشند . در نظام های جهان سومی و بعضی از نظام های بسته در اروپا ، چنین کارکردی را به رسانه ها واگذار می کردند . با توجه به مبحث فوق می توان “کارکردهای اصلی رسانه های همگانی را در جامعه بدین ترتیب بر شمرد :

۱) اطلاع دهنده:
– رسانه ها اطلاعات لازم را درباره رخداد ها و شرایط جامعه و جهان فراهم می سازند .
– به روابط قدرت اشاره می کنند .
– تسهیل کننده نو آوری ، سازگاری و پیشرفت هستند .
۲) ارتباط دهنده :
– توجیه کننده ، تعبیر کننده و توصیه کننده درباره معانی رخدادها و اطلاعات هستند.
-زمینه پشتیبانی از اقتدار و ارزش های آن را فراهم می سازند .
– جامعه پذیر کردن و ایجاد هماهنگی بین فعالیت های پراکنده
– بنا کننده وفاق و تعیین کننده اولویت ها و اعلام کننده موقعیت ها
۳) تداوم دهنده :
بیان کننده فرهنگ مسلط و شناساننده زیر مجموعه های فرهنگی با اشاره به پیشروی های فرهنگ جدید
– ادغام و حفظ ارزش های مشترک
۴) فراهم کننده تفریح و سرگرمی
– فراهم کننده سرگرمی ، منحرف کردن از مشکلات ، ابزار تسکین دهنده اعصاب هستند .
– کاهش دهنده تنش اجتماعی
۵) بسیج کننده :
– رسانه ها عامل مبارزه برای اهداف اجتماعی در حوزه های سیاسی ، جنگ ، توسعه اقتصادی ، کار و بعضی مواقع مسائل مذهبی هستند .
باید اشاره کرد که به آسانی نمی توان موارد فوق را بر اساس اهمیت طبقه بندی و یا درجه بندی کرد . همچنین نمی توان آنها را بر اساس فراوانی یا وقوع موارد تکرار منظم نمود . موارد ۱ و۵ با موضوعات تغییر و دگرگونی و موارد ۲،۳،۴ با عوامل ثبات و یکپارچگی اجتماعی مربوط می شوند”.( هرمز مهرداد ،۱۳۸۰:۷۶ )
هفت خوان تاثیر پیام :
در بحث تاثیر پیام باید به این نکته توجه داشت که آنچه حائز اهمیت است پرچ و استمرار پیام است و در واقع تاثیر پیام باید یک تاثیر دراز مدت و یا حتی همیشگی باشد . بنابراین برای این امر می توان به هفت خوان تاثیر اشاره کرد :
خوان اول : خوان اول برد تکنولوژیک رسانه هاست . یعنی تماس و ارتباط با خود رسانه باید دردسترس باشد تا بتوان تحت تاثیر پیام آن قرار گرفت .
خوان دوم : خوان دو برد فرهنگی رسانه است . یعنی برد تکنولوژیک باید با برد فرهنگی مرام باشد . باید تنگناهای فرهنگی از میان برداشته شود . با وجود تنگناهای فرهنگی برد رسانه خنثی
می شود .
خوان سوم : خوان سوم رادیوفونی است . یعنی ( تماس انسان ها با رادیو یا رسانه ها فقط بطور سطحی است)انسان نباید فقط بطور سطحی با رسانه ها برخورد کند . مثلا ضمن انجام دادن کارهای خود رادیو یا تلویزیون را استفاده کنند . چون علی رغم آنکه صدای آن را می شنوی ولی ، به آن گوش فرا نمی دهیم .یک رسانه اگرمی خواهد تاثیر گذار باشد باید از این مرحله عبور کند .
خوان چهارم : مسئله فهم پیام در این خوان قرار می گیرد . اگر پیام فهمیده نشود در نیمه راه تاثیر باقی خواهد ماند . اگر یک نماد برای یک فرد دارای یک معنی و برای فرد دیگر دارای معنی دیگری باشد نوعی تضاد معانی ایجاد خواهد شد و در نتیجه پیام تاثیر مطلوبی نخواهد داشت .
خوان پنجم : در این خوان مسئله جذب پیام مطرح می شود . در واقع آنچه در این جا مطرح است دل انسان ها و مخاطبین است . رسانه ها نباید تنها عقل انسان ها را بکار گیرند . جذب یعنی درونی شدن ، قلبی شدن و عاطفی شدن ، در اینجا پیام قوت می گیرد و تاثیر گذار می شود .
خوان ششم : این خوان مرحله تکاثر و تراکم جذب است . زمانی فقط منظور ما این است که پیام در ذهن و قلب افراد گنجانده شود ولی زمانی می خواهیم پیام ما موجب تغییر رفتار شود .
در این جا به تکاثر جذب احتیاج داریم . یعنی جذب باید حالت تراکمی پیدا کند و به صورت یک نیروی درونی فرد را به سمت هدف پرتاب نماید .
خوان هفتم : در این مرحله به اشاعه و انتقال می رسیم . این مرحله نقطه اوج است ، یعنی دیگر خود فرد نه تنها پیام را پذیرفته و جذب نموده است بلکه خود مبلغ پیام می شود را به دیگران منتقل می کند و در واقع برای پیام تبلیغ می کند . اگر بخواهیم پیام دوام یابد ، باید در این مرحله باقی بماند .
بنابراین معلوم می گردد که تاثیر دائمی پیام بر مخاطب یک کار ساده نیست و رسانه ها بدین منظور باید بسیار آگاهانه عمل نمایند ، زیرا کوچکترین غفلت ممکن است نه تنها پیا را نابود کند بلکه نوعی ضدیت و مقاومت در برابر آن ایجاد می شود .( نسترن خواجه نوری ، ۱۳۸۵ :۱۲۲)

نظریه های کلاسیک رسانه ها:
۱)نظریه های تاثیر قدرتمند رسانه ها:
این الگو را اولین بار الیزابت نوئل نئومان در مقاله خود به نام ( بازگشت به مفهوم رسانه های قدرتمند ) ( ۱۹۷۳ ) ارائه کرد . نظریه مارپیچ سکوت وی با الگوی اثرهای قدرتمند تطبیق میکند .
مطالعات دیگری هم از این دست توسط مندلسون ( ۱۹۷۳ ) ، مک کوبی و فرکوهار ( ۱۹۷۵)، بال روکیج و گراب انجام شد که بر الگوی اثرهای قدرتمند تاکید داشت . ( لفکوویتز و همکاران)
۱-۱ )نظریه مارپیچ سکوت :
یکی از نظریه هایی که بیش از نظریه های دیگر ، به رسانه های جمعی قدرت می دهد ، نظریه مارپیچ سکوت نئومان ( ۱۹۷۳) است . استدلال وی این است که رسانه های جمعی حتما به افکار عمومی اثر قوی دارند . اما این اثرها بخاطر محدودیت های پژوهش در گذشته کم اهمیت شمرده شده یا کشف نشده باقی مانده است .
نئومان بر این باور است که همه ویژگی رسانه های جمعی یعنی” تراکم ، همه جایی بودن، همه صدایی “به تصویر شکلی از رویدادها یا موضوعی که می توان توسعه داد ، اشاره دارد و اغلب میان شبکه های تلویزیونی و رسانه های دیگر مشترک است .
اثر هم صدایی این است که بر مواجهه گزینشی غلبه می کند تا افراد نتوانند پیام دیگری انتخاب کنند و نشان دهنده این گمان است که بیشتر افراد به گونه ای به موضوعی نگاه می کنند که رسانه های جمعی آن را عرضه می دارند .
عامل دیگری که وارد عمل می شود ( مارپیچ سکوت ) است . در خصوص یک موضوع مناقشه آمیز افراد درباره افکار عمومی در جهت موافقت با آن هاست یا خیر؟ اگر احساس کنند در اقلیت قرار دارند ، گرایش پیدا می کنند که درباره موضوع سکوت کنند ، هر چه بیشتر ساکت باشند ، افراد دیگر بیشتر احساس می کنند که دیدگاه خاص عرضه نشده است و بیشتر سکوت می کنند ( مرادی ، ۱۳۸۳ : ۲۳۷)
نقش رسانه مهم است ، زیرا مرجعی هستند که افراد به آنها نظر دارند ، تا توزیع افکار عمومی را پیدا کنند .
“رسانه ها به سه طریق بر مارپیچ سکوت اثر میگذارند :
۱) رسانه ها تصورات افراد را راجع به اینکه چه عقایدی مسلط است ، شکل می دهند.
۲) رسانه ها تصورات مربوط به عقاید رو به افزایش را شکل می دهند .
۳) رسانه ها تصوراتی را شکل می دهند که راجع به اینکه شخص چه عقیده ای را می تواند در افکار عمومی ابراز کند ، بدون فرد آن که منزوی شود.” ( محسنیان راد ، ۱۳۷۴ : ۴۵۷ )
۲-۱)نظریه تزریقی :
این نظریه بر قدرت نا محدود پیام رسانه ها استوار است و عقیده دارد که اگر پیام خوب درک شود و ارائه گردد ، بیشترین تاثیر بر مخاطب می گذارد . در این نظریه مخاطب منفعل است و جامعه به صورت اتم های مجزا بدون روابط اجتماعی در نظر گرفته می شود . این نظریه حکایت از این دارد که افراد در برابر پیام های ارتباط جمعی فوق العاده شکننده اند . طبق نظریه تزریقی اگر پیام به ” هدف برسد ” اثر مطلوب را خواهد داشت ( ورنر و دیگران ، ۱۳۸۱: ۱۷۶ ) به ارتباطات میان فردی توجهی ندارد و وسایل ارتباط جمعی را مانند یک سرنگ حجیم فرض می کند که می تواند محتوای پیام خود را مانند ترکیبی شیمیایی به مخاطبان تزریق کند ( رزاقی ، ۱۳۸۱ : ۸۴ )
دوران شکوفایی این نظریه طی سال های ( ۱۹۲۰ – ۱۹۴۰ ) یعنی در خلال دو جنگ بین المللی بوده است و رادیو و سینما عوامل مهمی در شکل گیری این نظریه به شمار می رود .
رژیم آلمان نازی در زمان قدرت هیتلر از این روش ایدئولوژیکی بهره فراوان گرفت . این نظریه به ایجاد نظم و مشارکت اجتماعی در کوتاه مدت بر پایه احساسات و عواطف استوار است و چون مخاطب غیر فعال و غیر پویا در نظر گرفته می شود ، می توان در بحران های طبیعی و اجتماعی مختلف احساسات آنان را بسیج کرد . الگوی تزریقی بیشتر در جوامع یکسان ، همشکل یا توده وار کاربرد دارد . در این جوامع انبوه ، تولید انبوه ، فرهنگ انبوه ایجاد می کند و جامعه یا کشور شبیه کندوی زنبور عسل است ( رزاقی ، ۱۳۸۱ : ۸۴ )
” این نظریه با چهار انتقاد رو به رو بوده است :
۱) جامعه را بصورت مجزا و بدون ارتباطات میان فردی در نظر می گیرد .
۲) تاثیر پیام های وسایل ارتباطی را پایدار می ماند و این امر در حالی است که تاثیرات کوتاه مدت نمی تواند نظم اجتماعی را استوار نگاه دارد .
۳ ) تکرار پیام ، برابر با تاثیر پیام نیست ، زیرا در بعضی موارد تکرار پیام تاثیر منفی دارد .
۴ ) این نظریه در جوامعی مطرح است که تنوع و تعداد رسانه ها و کثرت وسایل ارتباطی وجود ندارد.” ( همان : ۸۵)
۳-۱ ) نظریه وابستگی مخاطبان:
رویکرد دیگری که بر سازش الگوهای اثرهای قدرتمند از نظریه ای منتج می شود که بال روکیچ و دی فلور ارائه کردند و آن ر”ا نظریه وابستگی” نامیدند و پیوندهای فردی گروهی آنچه را که می خوانند یا می بینند انتخاب می کنند .
“این نظریه مخاطب را منفعل و غیر پویا فرض می کند و معتقد به رابطه سه گانه بین رسانه ، جامعه و مخاطب است ( رزاقی ، ۱۳۸۱ : ۸۱-۸۷ )

این رابطه دوباره تحرک و پویایی مخاطب را در مقابل رسانه از او می گیرد ، زیرا از دو نظر مخاطب به رسانه وابسته است :
۱) نیاز به داشتن اطلاعات ( رویدادهای جامعه )
۲) نیاز به ندانستن و گریز از واقعیات ( برنامه های طنز و تفریحی )
این دو نیاز در جوامع صنعتی و مدرن شهری واضح دیده می شود . خصوصیات این نظریه عبارت است از
۱) تداوم نیازها ، با رفع هر نیاز ، نیازی دیگر مطرح میشود که باید توسط رسانه رفع شود .
۲) هر چه نیازها بیشتر باشد ، میزان وابستگی بیشتر می شود .
۳) هر چه میزان وابستگی بیشتر باشد تاثیر بر رفتار و نگرش مخاطب بیشتر می شود .”
(رزاقی ، ۱۳۸۱ : ۸۸)
نظریه وابستگی معتقد است که ، رسانه های جمعی تاثیرات شناختی ، رفتاری و ثمر بخش بر جامعه ای که آنرا بکار می برد ، دارد. در این نظریه پیام بر دانش و رفتار و افراد موثر است .اما تفاوت آن با نظریه تزریقی آن است که در افراد انفعال بوجود می آورد . بر اساس نظریه وابستگی مخاطبان دچار بی حسی می شوند .
انتقاد وارد بر این نظریه” مطلق فرض کردن نقش رسانه ها و عدم توجه به ویژگی ها و ارتباطات فردی و میا ن فردی است” ، به عبارت دیگر این نظریه رسانه ها را در تغییرات رفتار و نگرش افراد موفق می داند . در حالی که توانایی رسانه ها از زمینه های قبلی مخاطب و ساختار های اجتماعی ناشی می شود. (رزاقی ، ۱۳۸۱ : ۸۸ )
۴-۱ )اثر های تجربه مصنوعی :
فانکاورز و شاو (۱۹۹۵ ) استدلال کرده اند که فیلم ، تلویزیون و کامپیوتر با دستکاری و تنظیم مجدد محتوا و فرآیند های تجربه ارتباطی ، بر درک و فهم مخاطب از واقعیت اثر می گذارد. “برخی از این فنون برای خلق مصنوعی عبارتند از : تغییر سرعت حرکت نماش مجدد یک عمل ، گلچین کردن بخشهایی از رویدادها و …………………………..

 

 

بلافاصله بعد از پرداخت موفق میتوانید فایل کامل این پروژه را با سرعت و امنیت دانلود کنید

قیمت اختصاصی و استثنایی این پروژه در پایان نامه دات کام : تنها , ۲۹۰۰۰ تومان

 

 

 

 

نقد وبررسی

نقد بررسی یافت نشد...

اولین نفر باشید که نقد و بررسی ارسال میکنید... “بررسی تاثیر برنامه های تلویزیونی بر سبک زندگی دانشجویان دانشگاه آزاد”

یک × دو =